Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Covid 19 ve Gebelik

Hamilelik ve doğum genellikle SARS-CoV-2 enfeksiyonu kapma riskini artırmaz, ancak aynı yaştaki hamile olmayan kadınlara kıyasla COVID-19’un klinik seyrini kötüleştirdiği görülmektedir; enfekte kişilerin çoğu (> %90) doğum öncesi dönemde iyileşir. Şiddetli hastalık için risk faktörleri arasında 35 yaş üstü gebelikler, obezite, hipertansiyon ve önceden var olan şeker hastalığı bulunur. Anne ölümleri rapor edilmiştir, ancak COVID-19’lu hamile olmayan üreme çağındaki kadınlardan fazla değildir.

Hamileler, virüse maruz kalmaktan kaçınmak için hamile olmayan kişilerle aynı tavsiyelere uymalıdır: 

*Fiziksel mesafe (en az ki metre), 
*İki ya da 3 katmanlı maske, 
*Kalabalık kapalı alanlardan ve dışarıdaki kalabalıklardan kaçınma, 
*Elleri sık sık yıkama veya sterilize etme, 
*Sık dokunulan yüzeyleri dezenfekte etme,
*Özellikle hasta bireylerle yakın temastan kaçınma.
*Doğrulanmış veya şüphelenilen bir COVID-19 vakası ile temas edenler izlenmelidir. 

Hamilelerde COVID-19’un klinik belirtileri genellikle hamile olmayan bireylerdekine benzer. Hamileler özellikle doğrulanmış bir vaka veya temaslı kişilerle yakın temasta bulunmuşlarsa, COVID-19 semptom ve bulgularının gelişmesi açısından izlenmelidir. En yaygın şikayetler:

*Öksürük: %50,3 (hamile olmayan kadınlarda %51,3)
*Baş ağrısı: %42,7 (hamile olmayan kadınlarda %54,9)
*Kas ağrıları: %36,7 (hamile olmayan kadınlarda %45,2)
*Ateş: %32,0 (hamile olmayan kadınlarda %39,3)
*Boğaz ağrısı: %28,4 (hamile olmayan kadınlarda %34,6)
*Nefes darlığı: % 25,9 (hamile olmayan kadınlarda %24,8)
*Yeni tat veya koku kaybıdır: %21,5 (hamile olmayan kadınlarda %24,8).

Gebelerde COVID-19 tanısı için neler yapılır?
Nazal ya da orofaringeal bölgelerden alınan sürüntüde revers transkriptaz polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) ile Covid-19 virüsü saptanabilir. Ayrıca ELISA ya da IgM/IgG saptayan hızlı antikor testleri de tanıda kullanılan kan testleridir. 

Gebelik takipleri ne sıklıkta yapılmalıdır? 
Pandemi döneminde COVID-19 olmayan hamilelerde gebeliğin ultrasonografi ile doğrulanması ve rutin tetkiklerinin görülmesi sonrası 12. Hafta’da yapılan ilk 3 ay taraması ve 20. haftada detaylı ultrasonografi gebelik takibinde önem teşkil eder, atlanmamalıdır. Rutin gebelik takipleri; gebenin var olan risk durumları, eşlik eden hastalıklarına göre doktoru tarafından belirlenen sürelerde olmalıdır. 

Semptomsuz COVID-19 gebelerinin hastalık süresi boyunca kendi kendine izolasyonları gerekir, şiddetli hastalık geliştirme açısından risk değerlendirilmesi yapılır, solunum problemi açısından izlenir.

Semptomu olan COVID-19 gebelerin klinik bakımı, hastalığın ciddiyetine, eşlik eden hastalıklara, var olan gebelik problemlerine ve gebenin sosyal durumana (örneğin, kendi kendine bakım ve takip yeteneği) bağlıdır. COVID-19 olduğu bilinen veya şüphelenilen gebe hastaların çoğu (en az %86’sı), obstetrik problemlerin (örn. erken doğum) olmadığı durumlarda hastaneye yatış gerektirmeyen hafif hastalığa sahiptir. Bu hastalar şiddetli veya kritik hastalığa ilerleme açısından yakından takip edilmeli ve COVID-19 tanısından sonraki iki hafta içinde en az bir kez gebelik takibi yapılmalıdır. 

Doğum zamanlaması: Annenin durumuna, eşzamanlı bozuklukların varlığına, gebelik yaşına göre kişiselleştirilmelidir.

Anne karnındaki bebekte enfeksiyon sıklığı nedir?
COVID-19 pozitif gebelerde anne karnında bebeğe bulaşın boyutu belirsizliğini korumakta. Literatürde yalnızca birkaç olası anne karnından geçiş vakası yayınlanmıştır. 

Hamilelik ve yenidoğan sonuçları nasıldır?
Amerika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’nden yayınlanan 23000’den fazla COVID 19 gebeyi içeren bir raporda gebe olup COVİD 19 geçiren vakalarda yoğun bakım ünitesine girme oranı binde 10.5 olarak bildirildi. Bu oran gebe olmayan bin kişide 3.9 idi. Entübasyon oranı gebe olanlarda 1000 vakada 2.9 iken olmayanlarda 1.1, ölüm oranı 1000 vakada 1.5 iken olmayanlarda 1.2 idi. 

Düşük riski: Düşük yapma sıklığı artmış gibi görünmemektedir, ancak birinci ve ikinci üç aylık dönem enfeksiyonları ile ilgili veriler sınırlıdır.

Erken doğum ve sezaryen doğum oranları: SARS-COV-2 ile enfekte kadınlarda özellikle zatüre gelişenlerde, erken doğum ve sezaryen doğum sıklığının arttığı görülmektedir. (erken doğum oranı: %10,2’ye karşı %12,9; sezaryen oranı: %34’e karşı %31,9)

Anne karnındaki bebeği etkiler mi? 
Konjenital anomaliler (sakatlık): için artmış bir risk bildirilmemiştir.

Ölü doğum oranları: ABD’de hastanede yatan COVID-19’lu gebe hastalar arasında ölü doğum oranı yaklaşık %3 iken hastaneye yatış gerekmeyen, laboratuvarca doğrulanmış COVID-19 olan gebelerde % 0.4’tür. ABD’deki toplam ölü doğum oranı ise %0,6’dır.

Yenidoğan bebeklerin %95’inden fazlası doğumda iyi durumdadır ve çoğunlukla semptomsuzdur veya hafif enfeksiyon vadır (yani solunum desteği gerektirmez). 

COVID-19 varlığı gebelerde doğum şeklini değiştirir mi? 
Hayır. 

COVID-19 gebelerde doğum sırasında hangi anestezi yöntemi uygundur?
COVID-19 olduğu bilinen veya şüphelenilen hastalarda, spinal ve epidural anestezi tercih edilir.

Anne-bebek teması nasıl olmalıdır? 
Yenidoğan bebeğin annesinden SARS-CoV-2 kapma riski düşüktür ve veriler, yenidoğana ayrı bir odada bakılsa da evde kalsa da, neonatal SARS-CoV-2 enfeksiyonu riskinde hiçbir fark olmadığını göstermektedir. Bununla birlikte, anneler bebekleriyle temas sırasında bir maske takmalı ve el hijyeni uygulamalıdır ve diğer zamanlarda anne ile yenidoğan arasında 2 metreden fazla fiziksel mesafe bırakılması veya mümkünse yenidoğanın bir küvöze yerleştirilmesi arzu edilir. 

Doç. Dr. Derya Sivri Aydın
Atlas Üniversitesi
Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD.

TR | EN