Çocuklarda görme ile ilgili bazı sorunlar, günlük yaşamda belirgin bir şikâyete yol açmadığı için okul çağına kadar fark edilmeyebiliyor. Özellikle bir gözün diğerinden daha iyi görmesi durumunda çocuk yaşamını iyi gören gözüyle sürdürebiliyor ve görme problemi uzun süre fark edilmeyebiliyor.
Atlas Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Müdürü ve Optisyenlik Ana Bilim Dalı Öğr. Gör. İlkay Altunsoy, ailelerin çocukların “göremiyorum” demesini beklememesi gerektiğini belirterek okula başlamadan önce çocukların görme açısından değerlendirilmesinin önemli olduğunu söyledi.
Okula Başlamadan Önce Göz Muayenesi Neden Önemli?
Öğr. Gör. İlkay Altunsoy, şu bilgileri verdi:
“Çocuğun okula başlamadan önce görme keskinliği, gözlerin birbiriyle uyumu ve olası kırma kusurları açısından değerlendirilmesi gerekmektedir. Bazı çocuklar, daha erken ve kapsamlı değerlendirmeye ihtiyaç duyabilir.
Ailede miyopi, yüksek kırma kusuru, şaşılık veya göz tembelliği öyküsü bulunması; çocuğun prematüre doğması, gelişimsel gecikme ya da göz sağlığını etkileyebilecek sistemik bir hastalığının bulunması durumunda daha erken ve kapsamlı değerlendirme yapılmalıdır.
Çocuklar çoğu zaman görmelerindeki eksikliği ifade edemez. Çünkü nasıl görmeleri gerektiğini bilmedikleri için bulanık görmeyi normal kabul edebilirler. Bu nedenle ailelerin yalnızca çocuğun şikâyet etmesini beklememesi gerekir.”
Tahtaya Yaklaşmak Görme Sorununun İşareti Olabilir
Okula başlayan çocuklarda bazı davranış ve alışkanlıkların görme sorunlarına işaret edebileceğini söyleyen Öğr. Gör. İlkay Altunsoy, “Çocuğun tahtayı görmekte zorlanması, tahtaya yaklaşmaya çalışması, televizyona çok yakından bakması veya kitap ve ekranı yüzüne fazla yaklaştırması aileler ve öğretmenler tarafından dikkate alınmalıdır” dedi.
Öğr. Gör. İlkay Altunsoy, bunun yanı sıra bazı belirtilerin de göz ve görme sistemi açısından değerlendirme gerektirebileceğni belirterek bunları şöyle sıraladı:
- Gözlerini kısarak bakmak,
- Bir gözünü kapatmak veya eliyle örtmek,
- Başını sürekli bir tarafa eğerek bakmak,
- Okurken satır atlamak veya okuduğu yeri sık sık kaybetmek,
- Okuma ve yakın çalışma sırasında çabuk yorulmak,
- Gözlerini sık sık ovuşturmak veya normalden fazla kırpmak,
- Baş ağrısı, göz yorgunluğu veya bulanık görmeden yakınmak,
- Gözlerde kayma, kızarıklık, sulanma veya ışık hassasiyeti görülmesi,
- Derslere ilginin veya akademik performansın açıklanamayan biçimde azalması.
Bu belirtiler, her zaman bir göz hastalığı anlamına gelmeyebilir ancak bu tür durumlarda çocuğun göz ve görme sistemi açısından değerlendirilmesi gerekir.
Öğretmenlerin Gözlemleri Çok Önemli
Öğr. Gör. Altunsoy, öğretmenlerin gözlemlerinin de önemli olduğuna dikkat çekerek, “Bazı çocukların tahtayı görememesi, okumaktan kaçınması veya derse ilgisinin azalması yanlışlıkla dikkat eksikliği ya da isteksizlik olarak değerlendirilebilir. Oysa altta yatan neden görme problemi olabilir” ifadelerini kullandı.
Ekran Kullanımında 20-20-20 Kuralına Dikkat
Okul döneminde uzun süre kesintisiz yakın çalışma ve ekran kullanımından kaçınılması gerektiğini belirten Altunsoy, okuma ve ekran mesafesinin yaklaşık 30 santimetreden az olmamasını önerdi:
“Çocuklarda ekran kullanımında 20-20-20 kuralı uygulanabilir. Her 20 dakikada bir, 20 saniye süreyle yaklaşık 20 feet, yani 6 metre uzağa bakılması sağlanabilir.
Çocukların gün içerisinde mümkün olduğunca açık havada vakit geçirmesi de özellikle miyopi gelişme riskinin azaltılması bakımından destekleyici olabilmektedir. Yeterli aydınlatma, ekran parlaklığının ortam ışığına göre ayarlanması ve spor sırasında uygun koruyucu gözlük kullanılması da göz sağlığı açısından son derece önemlidir.”
Gözlük Kullanmak Göz Numarasını Artırmaz
Çocukların gözlüğü hekimin önerdiği süre ve şekilde kullanması gerektiğini belirten Öğr. Gör. Altunsoy, şu değerlendirmeleri yaptı:
“Gözlük kullanmanın çocuğun göz numarasını artıracağı veya gözleri gözlüğe alıştıracağı düşüncesi doğru değildir. Aksine, reçete edilen gözlüğün kullanılmaması özellikle göz tembelliği riski bulunan çocuklarda görsel gelişimi olumsuz etkileyebilir.
Çocuğun gözlüğe alışması, birkaç gün veya birkaç hafta sürebilir. Bu süreçte ailelerin olumlu ve teşvik edici bir tutum sergilemesinin önemlidir. Çocuğun sürekli gözlüğünü çıkarması, gözlüğün üzerinden bakması, baş ağrısı yaşaması veya gözlüğü takmak istememesi durumunda ise çerçevenin uyumu ve reçetenin yeniden kontrol edilmesi gerekiyor.”
Okul Hazırlığı; Göz Sağlığı Kontrolünü de Kapsamalı
Görme taramasının olası bir sorunun belirlenmesinde ilk basamak olduğunu ancak kapsamlı göz muayenesinin yerine geçmediğini vurgulayan Öğr. Gör. Altunsoy, tarama sonucunda yönlendirilen çocuğun gerçekten göz muayenesine ulaştırılmasının ve gerekli tedavinin takip edilmesinin sürecin en önemli aşamalarından biri olduğunu söyledi.
Görme Sorunları Akademik Başarıyı da Etkiler
Çocukluk döneminde fark edilmeyen görme sorunlarının yalnızca görme keskinliğini değil; okuma hızını, dikkat süresini, el-göz koordinasyonunu, akademik başarıyı ve çocuğun özgüvenini de etkileyebileceğini belirten Öğr. Gör. İlkay Altunsoy, sözlerini şöyle tamamladı:
“Çocuk her zaman ‘iyi göremiyorum’ demez. Bazen tahtaya yaklaşır, bazen okumaktan kaçınır, bazen de ders başarısı düşer. Bu nedenle okul hazırlığı yalnızca çantayı ve kırtasiye malzemelerini değil, göz sağlığı kontrolünü de içermelidir. Çocuk gözlüğü de yalnızca bir aksesuar değil; sağlıklı görsel gelişimin ve eğitim hayatının önemli bir parçasıdır.”
