Afet anında öncelikle kişisel güvenliğin sağlanması, 112 Acil Çağrı Merkezi’ne haber verilmesi ve yalnızca eğitim alınan ilk yardım uygulamalarının gerçekleştirilmesi gerektiğine dikkat çeken Şeker, ilk yardım eğitiminin toplumsal afet bilincini ve dayanıklılığını artırdığını belirtti.
Afetlerde İlk Dakikalarda Yapılan Müdahale Hayati Önem Taşıyor
Deprem, sel ve diğer afetlerde can kayıplarının azaltılmasında ilk dakikalarda yapılan doğru müdahaleler büyük önem taşıyor. Ağır kanamalar, hava yolu tıkanıklıkları, solunum ve dolaşım durması, enkaz altında sıkışma ile baş ve boyun yaralanmaları gibi hayati risk taşıyan durumlarda zamanında ve doğru müdahale, yaşam şansını doğrudan etkileyebiliyor.
Afet sonrasında yolların kapanması, iletişim ağlarında yaşanan aksaklıklar ve profesyonel ekiplerin tüm bölgelere aynı anda ulaşamaması, olay yerindeki vatandaşların sorumluluğunu artırıyor.
Atlas Üniversitesi Meslek Yüksekokulu İlk ve Acil Yardım Program Başkanı Öğr. Gör. Kadir Şeker, afet sonrasında ilk müdahaleyi çoğu zaman yaralıların yakınlarının, komşularının ve çevredeki vatandaşların gerçekleştirdiğini belirterek, yardım etmeye çalışırken öncelikle kişisel güvenliğin sağlanması gerektiğini ifade etti.
Şeker, afet bölgelerinde kopmuş elektrik telleri, gaz kaçağı ve artçı sarsıntı gibi tehlikelerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayarak, “Afet anında öncelik kendi güvenliğimizi sağlamaktır. Bu riskler dikkate alınmadan yapılan müdahaleler, yardım etmek isteyen kişileri de kazazede hâline getirebilir.” değerlendirmesinde bulundu.
Afet Anında İlk Yardım Nasıl Yapılmalı?
Afet anında doğru hareket etmenin hem yaralıların güvenliği hem de müdahale ekiplerinin etkinliği açısından kritik olduğunu belirten Kadir Şeker, vatandaşların acil durumlarda öncelikle 112 Acil Çağrı Merkezi’ne ulaşarak olay yeri ve yaralıların durumu hakkında açık ve doğru bilgi vermesi gerektiğini söyledi.
Profesyonel ekipler olay yerine ulaşana kadar yaralıların durumunun uygun şekilde takip edilmesi, kişilerin sakinleştirilmesi ve temel ilk yardım uygulamalarının yalnızca alınan eğitim doğrultusunda gerçekleştirilmesi gerektiğini belirten Şeker, bilinçsiz müdahalelerin ciddi sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekti.
Afet anında temel yaklaşımın kişisel güvenliği sağlamak, doğru bilgi vermek ve yetkinlik sınırları içinde müdahale etmek olduğunu vurguladı.
Yanlış İlk Yardım Uygulamaları Yaralıların Durumunu Ağırlaştırabilir
Afetlerde iyi niyetle yapılan ancak yeterli bilgiye dayanmayan müdahaleler, yaralıların sağlık durumunu daha da kötüleştirebiliyor. Öğr. Gör. Kadir Şeker, afet anında sık karşılaşılan ilk yardım hatalarına karşı vatandaşları uyardı.
Afetlerde kaçınılması gereken başlıca yanlış uygulamalar şöyle sıralandı:
- Omurga yaralanması şüphesi bulunan kişileri gereksiz yere hareket ettirmek veya aceleyle sürüklemek.
- Kanama kontrolü sağlamak yerine yarayı sürekli açıp kontrol etmek.
- Eğitim ve uygun malzeme olmadan tel veya ince ip gibi dokulara zarar verebilecek malzemelerle turnike uygulamaya çalışmak.
- Yanıklara diş macunu, yoğurt veya salça gibi maddeler sürmek.
- Yaralıya su, yiyecek veya ilaç vermek.
- Vücuda saplanmış cisimleri çıkarmaya çalışmak.
- 112 Acil Çağrı Merkezi’ni aramamak ya da olay yeri ve yaralıların durumu hakkında eksik veya belirsiz bilgi vermek.
- Gerekli güvenlik önlemlerini almadan enkaza girerek kendi hayatını tehlikeye atmak.
Şeker, afet anında bilinçli hareket etmenin önemini vurgulayarak temel yaklaşımın “Önce kendi güvenliğim, sonra doğru bilgi, sonra uygulama” olması gerektiğini ifade etti.
İlk Yardım Eğitimi Afetlere Karşı Toplumsal Dayanıklılığı Artırıyor
Afet risklerini azaltmanın yalnızca binaları güçlendirmekle sınırlı olmadığını belirten Kadir Şeker, toplumun afet sonrasında profesyonel ekipler olay yerine ulaşana kadar geçen kritik sürede doğru kararlar verebilmesinin de afetlere hazırlığın önemli bir parçası olduğunu söyledi.
İlk yardım eğitimi alan bireylerin acil durumlarda daha bilinçli hareket edebildiğini, paniğin azaltılmasına katkı sağladığını ve profesyonel sağlık ekiplerinin çalışmalarını desteklediğini belirten Şeker, eğitimli vatandaşların toplum için önemli bir güvenlik halkası oluşturduğunu dile getirdi.
Atlas Üniversitesi İlk ve Acil Yardım Programı kapsamında yürütülen “İlkyardım Bilmeyen Kimse Kalmasın” çalışmasına da değinen Şeker, ilk yardım bilgisinin toplum genelinde yaygınlaştırılmasının afet bilincini, toplumsal dayanışmayı ve hazırlık düzeyini güçlendirdiğini vurguladı.
İlk ve Acil Yardım Mezunları Afet Yönetiminde Görev Alıyor
İlk ve Acil Yardım Programı öğrencileri ile mezunlarının afet yönetiminin farklı aşamalarında önemli sorumluluklar üstlendiğini belirten Öğr. Gör. Kadir Şeker, bu alanda yetişen sağlık profesyonellerinin afet öncesinde, afet sırasında ve afet sonrasında sürece katkı sağladığını ifade etti.
Afet anında yaşanan karmaşık ortamda triyaj uygulamalarının önemine dikkat çeken Şeker, hasta ve yaralıların durumlarına göre sınıflandırılması ve müdahale önceliklerinin belirlenmesinin, sınırlı sağlık kaynaklarının doğru ve hızlı kullanılmasını sağladığını belirtti.
Afet sonrasında ise sağlık hizmetlerinin devamlılığının sağlanmasına destek veren ilk ve acil yardım profesyonellerinin, afetlere müdahale kapasitesinin güçlendirilmesinde önemli bir rol üstlendiğini dile getirdi.
Yüksek lisans çalışmasında öğrencilerin afet bilgi düzeylerini ve afetlerde çalışma isteklerini ele aldığını belirten Şeker, bilgi düzeyi ile gönüllülüğün birlikte geliştirilmesinin afetlere hazırlıklı bir sağlık insan gücü oluşturduğunu ifade etti.
Afetlere Hazırlık Afet Olmadan Önce Başlıyor
13 Ekim Uluslararası Afet Risklerini Azaltma Günü dolayısıyla topluma çağrıda bulunan Öğr. Gör. Kadir Şeker, özellikle deprem riski yüksek olan Türkiye’de afet farkındalığının artırılması ve ilk yardım eğitimlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı.
Afetlere hazırlıklı olmanın bireysel ve toplumsal bir sorumluluk olduğunun altını çizen Şeker, vatandaşları yetkili kurumlar tarafından düzenlenen afet farkındalık ve ilk yardım eğitimlerine katılmaya davet etti.
Şeker, afetlere hazırlığın afet yaşanmadan önce başlaması gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Afetlere hazırlık, afet olmadan önce başlar. Bugün öğrendiğimiz bir bilgi, yarın bir insanın hayatını kurtarabilir. Herkesi vakit kaybetmeden afet ve ilk yardım eğitimlerine katılmaya, bilinçlenmeye ve hayat kurtaran dayanışma zincirinin bir parçası olmaya davet ediyorum.”
