Menü

Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz: “Ekran, Sosyal Yaşamın Önüne Geçmemeli”

19 Kasım 2026

Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı’ndan Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, ara tatilde artan ekran kullanımına karşı aileleri uyardı.

↓

Çocuklarda ekran kullanımının yalnızca süresine değil, günlük yaşam üzerindeki etkilerine de dikkat edilmesi gerektiğini belirten Öz; uyku, dikkat, dil gelişimi ve sosyal ilişkilerin korunması için ailelere önemli önerilerde bulundu.

Ekran Kullanımı Çocukların Gelişimini Nasıl Etkiliyor?

Ara tatil döneminde çocukların ekran başında geçirdiği sürenin artması, ailelerin en çok merak ettiği konular arasında yer alıyor.

Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı’ndan Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, çocuk ve ergen ruh sağlığı açısından ekran kullanımının değerlendirilmesinde temel ölçütün geçirilen saatler değil, ekranın çocuğun yaşamında hangi etkinliklerin yerini aldığı olduğunu belirterek ekran kullanımının uyku, dikkat ve sosyal yaşam dengesini bozmaması gerektiğini vurguladı.

Öz, ekranın çocukların gelişim dönemlerine göre farklı etkiler oluşturabileceğine dikkat çekerek kullanımın yaşa ve gelişimsel ihtiyaçlara uygun şekilde düzenlenmesini önerdi.

Bebeklikten Ergenliğe Ekran Kullanımına Dikkat!

Ekran kullanımının her yaş döneminde farklı riskler barındırdığını ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, özellikle erken yaşlarda yüz yüze iletişimin önemine dikkat çekti.

Bebeklik döneminde öğrenmenin ses, dokunma ve karşılıklı etkileşim yoluyla gerçekleştiğini belirten Öz, görüntülü konuşma dışında ekran kullanımından uzak durulmasının daha tedbirli bir yaklaşım olduğunu söyledi.

Erken çocukluk döneminde ise yaşa uygun içeriklerin bir yetişkin eşliğinde izlenebileceğini belirten Öz, hızlı videoların ve tek başına ekran karşısında geçirilen zamanın karşılıklı oyun ve sohbetin yerini almasının dil ve dikkat gelişimini olumsuz etkileyebileceğini kaydetti.

Yoğun Ekran Kullanımı Dikkat Sorunlarına Yol Açabilir mi?

Okul çağında dikkat becerilerinin gelişiminin önem kazandığını belirten Öz, yoğun ekran kullanımı ve özellikle kısa videoların dikkat güçlükleriyle birlikte görülebildiğini ifade etti.

Ancak ekran kullanımının mı dikkat sorunlarını artırdığı, yoksa dikkat güçlüğü yaşayan çocukların mı ekrana daha fazla yöneldiği konusunda ilişkinin yönünün henüz net olmadığını vurguladı.

Ekran kullanımının doğrudan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna (DEHB) neden olduğunun gösterilmediğini belirten Öz, yoğun kullanımın DEHB tanısı bulunan çocuklarda belirtileri belirginleştirebileceğine, tanısı olmayan çocuklarda da dikkat işlevlerini etkileyebileceğine dikkat çekti.

Gece Ekran Kullanımı Çocukların Uykusunu Bozuyor

Ekran kullanımının çocuklar üzerindeki en önemli etkilerinden birinin uyku düzeninde görüldüğünü belirten Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, özellikle gece ekran kullanımının uyku kalitesini olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

Uyku düzeninin bozulmasının ertesi gün dikkat becerilerini ve duygu kontrolünü zayıflatabileceğini ifade eden Öz, ergenlik döneminde ekran kullanımının ayrıca sosyal ilişkiler, kimlik gelişimi ve psikolojik iyi oluş açısından değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Ergenlerin dijital ortamlarda akranlarıyla kıyaslanma, beğenilme kaygısı, siber zorbalık ve uygunsuz içeriklerle karşılaşma riski bulunduğunu belirten Öz, ailelerin yalnızca ekran süresini değil, çocuklarının dijital ortamda nelerle karşılaştığını da takip etmesini önerdi.

Çocuklar Günde Kaç Saat Ekran Kullanmalı?

Ara tatilde ekran kullanımının tamamen serbest bırakılmaması gerektiğini belirten Öz, ekran süresinin çocuğun yaşına ve gelişimsel ihtiyaçlarına göre sınırlandırılmasını önerdi.

Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz’ün klinik uygulamada hedeflenebileceğini belirttiği ekran kullanım süreleri şöyle:

  • 2 yaşına kadar: Görüntülü konuşma dışında ekran kullanımı önerilmiyor.
  • 5 yaşına kadar: Yetişkin eşliğinde, karşılıklı etkileşim sağlayan yaşa uygun içeriklerle günde en fazla bir saat.
  • 6-12 yaş: Günde yaklaşık bir-iki saatlik kullanım sınırı.
  • Ergenlik dönemi: Uyku, dersler, fiziksel hareket, arkadaşlık ilişkileri ve günlük yaşamın işleyişi korunmalı.

Öz, yaş grubu ne olursa olsun yemek sırasında, yatmadan önceki son bir saatte ve yatak odasında eğlence amaçlı ekran kullanımından kaçınılması gerektiğini belirtti.

Çocuklarda Ekran Bağımlılığı Nasıl Anlaşılır?

Çocukların uzun süre ekran kullanmasının her zaman bağımlılık anlamına gelmediğini vurgulayan Öz, değerlendirmede en önemli kriterin günlük yaşamda işlevsellik kaybı olduğunu söyledi.

Ailelerin dikkat etmesi gereken başlıca belirtiler şunlar:

  • Ekran kapatıldığında aşırı öfke ve yoğun tepki gösterme.
  • Sevilen etkinliklerden ve arkadaşlardan uzaklaşma.
  • Ekran kullanımını gizleme veya bu konuda yalan söyleme.
  • Uyku düzeninin bozulması.
  • Okul başarısında düşüş.
  • Oyun oynarken planladığından çok daha uzun süre ekranda kalma.
  • Oyun içi harcamaların artması.

Bu belirtilerin birlikte ve sürekli görülmesinin önemli bir uyarı işareti olduğunu belirten Öz, her yoğun ekran kullanımının bağımlılık olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.

Hastalık sınıflandırmalarında ekranla ilişkili olarak oyun oynama bozukluğunun tanımlandığını hatırlatan Öz, belirtiler devam ediyorsa tanı konulmasını beklemeden çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanından destek alınabileceğini söyledi.

Ekran Kullanımını Yasaklamak Yerine Çocukla Birlikte Kurallar Belirleyin

Çocukların ekran kullanımını azaltmak için ani yasaklar koymak yerine iş birliğine dayalı bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini belirten Öz, öncelikle çocuğun ekranla nasıl bir ilişki kurduğunun anlaşılmasını önerdi.

Dijital güvenliğin de ekran süresi kadar önemli olduğunu vurgulayan Öz, ailelerin çocuklarıyla dijital ortamda kimlerle iletişim kurdukları ve neler yaşadıkları hakkında açıkça konuşmaları gerektiğini ifade etti.

Çocukların çevrim içi ortamda olumsuz bir deneyim yaşadıklarında yargılanma korkusu duymadan ailelerine anlatabileceklerini bilmelerinin önemine dikkat çekti.

Ara Tatilde Ekran Kullanımını Dengelemek İçin Ailelere 5 Öneri

Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, ara tatilde çocukların ekran kullanımını sağlıklı bir dengede tutmak isteyen ailelere şu önerilerde bulundu:

  1. Ekran süresini birlikte belirleyin: Çocuğunuzla ekran kullanımının süresi ve amacı konusunda ortak kurallar oluşturun.
  2. Ekran dışı etkinlikler planlayın: Her gün birlikte yapılabilecek en az bir ekran dışı etkinlik belirleyin.
  3. Uyku ve hareket düzenini koruyun: Çocuğunuzun düzenli uyumasına ve fiziksel olarak aktif olmasına özen gösterin.
  4. Örnek olun: Yemek sırasında kendi telefonunuzu da bir kenara bırakarak çocuğunuza örnek davranış sergileyin.
  5. Küçük değişikliklerle başlayın: Bütün kuralları aynı anda uygulamak yerine sürdürülebilir alışkanlıklar geliştirin.

Kısa Videolar, Siber Zorbalık ve Yapay Zekâ Sohbetleri de Takip Edilmeli

Çocukların dijital dünyada karşılaşabileceği risklerin yalnızca ekran süresiyle sınırlı olmadığını belirten Öz, özellikle kısa videolar ve sonsuz kaydırma özelliğine sahip platformlar konusunda aileleri uyardı.

Oyunlarda oyun içi harcamalar, tanımadıkları kişilerle yazışmalar ve ödül sistemlerinin takip edilmesi gerektiğini belirten Öz, sosyal medyada akranlarla kıyaslanmanın ve siber zorbalığın özellikle ergenler üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini söyledi.

Öz, yapay zekâ sohbet botlarının kullanımının da aileler tarafından takip edilmesi gereken yeni bir başlık olduğuna dikkat çekti. Çocukların yapay zekâ araçlarıyla neler konuştuklarının yargılayıcı olmayan bir iletişim ortamında öğrenilmesinin önemini vurguladı.

Dijital dünyada çocukların güvenliğinin yalnızca ailelerin sorumluluğunda olmadığını belirten Öz, okulların, sağlık çalışanlarının ve dijital platformların da bu konuda sorumluluk üstlenmesi gerektiğini ifade etti.

Çocukları Dijital Dünyadan Uzaklaştırmak Değil, Dengeli Kullanımı Öğretmek Gerekiyor

Ara tatilde ekran kullanımını yönetmenin temelinde yasaklardan çok, çocukların günlük yaşamındaki dengeyi korumanın bulunduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, ailelerin çocuklarına dijital dünyanın dışında da keyif alabilecekleri, sosyal ilişkilerini geliştirebilecekleri ve yeni deneyimler kazanabilecekleri alanlar sunması gerektiğini söyledi.

Öz, çocukların dijital dünyadan tamamen uzaklaştırılması yerine ekranı sağlıklı ve kontrollü kullanmayı öğrenmelerinin önemine dikkat çekerek, “Çocuklarımızı dijital dünyadan tamamen uzaklaştırmaya değil, dijital dünyanın içinde kaybolmadan daha sağlıklı büyümelerine yardımcı olmaya ihtiyacımız var” dedi.

İlginizi Çekebilecek Kayıtlar:

19 Kasım 2026

19 Kasım 2026